Μάικλ Χέρτσφελντ

Μάικλ Χέρτσφελντ

Ο Μάικλ Χέρτσφελντ, καθηγητής κοινωνικής ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Harvard και επίτιμος Έλληνας πολίτης, αναστοχάζεται την Ελλάδα ως ένα διαρκές πνευματικό και συναισθηματικό σημείο αναφοράς, διαμορφωμένο και από το δικό του πολυεθνοτικό, εβραϊκό υπόβαθρο. Εισάγει την έννοια της «κρυπτο-αποικιοκρατίας» για να περιγράψει χώρες όπως η Ελλάδα και η Ταϊλάνδη, οι οποίες δεν υπήρξαν ποτέ τυπικές αποικίες, αλλά εσωτερίκευσαν δυτικές πιέσεις και ιδεώδη —ιδίως μέσω της μοναρχίας, του εθνικισμού και ενός άκαμπτου μοντέλου του έθνους-κράτους.

Για τον Χέρτσφελντ, οι ταυτότητες είναι εγγενώς ρευστές, και οι προσπάθειες να παγιωθούν έχουν οδηγήσει σε πολλές σύγχρονες τραγωδίες. Το αντικείμενο που επιλέγει, ένα βυζαντινό κεραμικό αγγείο με την παράσταση του ακριτικού ήρωα Διγενή, συμβολίζει τις μεικτές καταγωγές και την πολιτισμική ευελιξία. Αντίστοιχα, οι κρητικές αναγεννησιακές εικόνες και καλλιτέχνες όπως ο Μιχαήλ Δαμασκηνός και ο Ελ Γκρέκο αποκαλύπτουν μακρές ιστορίες αμοιβαίων επιρροών ανάμεσα στη βυζαντινή και τη δυτική τέχνη.

Ο Χέρτσφελντ υποστηρίζει ότι μουσεία όπως το Μπενάκη προσφέρουν έναν χώρο παύσης, όπου μπορεί κανείς να παρατηρήσει αυτές τις διαπλοκές και να επανεξετάσει τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Πάνω απ’ όλα, επιμένει, ο πολιτισμός ευδοκιμεί χάρη στην περιέργεια — τη στιγμή που παύουμε να είμαστε περίεργοι, παύουμε και να υπάρχουμε πραγματικά.